Ós Modesjtaal (december '24) #61 - Euver valsje romantiek en wèntjerkos

Ein rubriek euver 't gebroek van ós modesjtaal, dialek, plat, Limburgs, gesjreve door John Hertogh in samewirking mit Veldeke Krènk Zitterd-Gelaen-Bor.

In de gezèt lous ich lèts get euver ’t gebroek van ein gans awdvraensj (oud-Frankisch) oftewaal awwerwèts Zittesj woord prók mit de beteikenis van bruiend houn, wobie gesjreve woort dat ‘t gebroek daovan in ós dialek ónger valsje romantiek van vruiger zou valle!

Ich bèn waarsjienlik eine awdvraensje romanticus. Want ich wil waal be-paolde aw Zittesje cq. Limburgse weurd neit verlaore laote gaon en gebroek die, zeker in deze rubriek. Dus…Dao wól ich mee d’r van weite en vónj ’t volgende: prók (of brók) kump van ’t Rijnlandse Bruck en is inderdaad ein houn mit kukes, mer ‘t woort ouch gebroek veur ein lui vrouw! Me dènk bie brók ouch aan braeke, want nao ’t bruie brik jao de eiersjaol. Brekan is Germaans veur braeke. Wós geer dat de Germane de laeftied tèlde nao ’t aantal wèntjers? Zie kènde mer twee jaorgetieje: de zomer en de wèntjer. Mit de wèntjer vóng bie hun ’t nuje jaor aan, dae doerde van oktober pès april.

Es me valsj sjpeelt nuimp me dat ouch foetele of fósje. Este dich eweg foeteldes, góngs d’r sjtiekem tösjeneoet. De bewonesj van De Nuusjsjtadt waere nog ummer foetelaesj genuimp ómdat ze lang geleje hun patronès St. Brigida (van 1 fibberwarie) geruuld höbbe mit Sint Jan (Johannes d’n Duiper) oet Broukzitterd (van 24 juni). Dae ruul haet me gedaon ómdat in ze juni mee sjans (kans) hawwe op baeter waer veur de kirkgengesj! Euveriges, zengesj kènne ouch valsj zeen…eh zènge.

Ich sjpich mich d’rop, geer ouch? Op sjproete mit sjpekbrao, zoermous oet ’t vaat, boumsjpek (eppelkes-sjieve in de pan), boerekeul, paor of louk, kroeboet of poetes (balkebrie), knolselderie, reubesop, wèntjermore, knien in ’t zoer of in ‘t beier, aovesjotel van savooj en eine sjtómp woosj; allenej wèntjerkos en veur sommige laezesj mesjiens waal gans awwerwèts!

Veer haope in de kómmende wèntjer ummer op sjnee en gevreur en litsje en sjaatse, (gans vruiger ouch sjtriksjoon loupe genuimp) beveurbeeld oppe roeibaan in ’t park in Zitterd. Ich haw doe van die houte doorluipesj die óm de haverklap opnuuj gesjtrik mouste waere en dat mit zónger gesjtrikde heisje! Math Niël z.g., componis, zènger en acteur, haet dao in 1995 nog ein sjoon leidje (Op de roeibaan) euver gesjreve veur de revue De perpluuj wurt gerich. De roeibaan waar (is)gein richtige baan die róndj löp, mer eine wiejer of viever, wo me in de zomer ouch koosj gaon roeie.

Este eemes neit te pakke koosj kriege, zag me: ‘Ich kèn ‘m neit aan de baan kriege’. En es me vroug ‘geiste de baan op’ beteikende dat geiste op sjtap? Me haet ’t ouch waal euver ein baan tapeet (sjtrook behangpepier) En ein baanhuske sjtóng langs ’t sjpaor.

Tensjlotte:
Ómdat dit de lètste rubriek van dit jaor is, wil ich alle laezesj alvas sjoon feesdaag wunsje en eine gouwe roetsj in ’t nuje jaor. Pès dan. Bedank veur ’t laeze en ’t reageiere. Pès volgend jaor. Reacties [email protected].