Cesar must die - Filmhuis Het Domein

Intrigerend spel met feit en fictie - Ze zijn al over de tachtig en blijven onverstoorbaar films maken: de broers Paolo en Vittorio Taviani. Hun meest recente productie speelt zich af in de maximum-security Rebibbiagevangenis in Rome, waar gevangenen Shakespeares Julius Caesar gaan vertolken. Naarmate de film vordert beginnen de fictie van het stuk en de werkelijkheid van de gevangenen steeds meer in elkaar over te lopen. Een pakkende en qua stijl zeer originele kijkbelevenis.

Intrigerend spel met feit en fictie - Ze zijn al over de tachtig en blijven onverstoorbaar films maken: de broers Paolo en Vittorio Taviani. Hun meest recente productie speelt zich af in de maximum-security Rebibbiagevangenis in Rome, waar gevangenen Shakespeares Julius Caesar gaan vertolken. Naarmate de film vordert beginnen de fictie van het stuk en de werkelijkheid van de gevangenen steeds meer in elkaar over te lopen. Een pakkende en qua stijl zeer originele kijkbelevenis.

Je ziet het al aan de manier waarop ze het applaus in ontvangst nemen. Een ferme schouderklop, een vuistslag in de lucht: zo win je een sportwedstrijd, maar een Shakespeare-acteur reageert doorgaans niet zo op een ovatie. Zijn dit wel acteurs? Dat wordt duidelijk op het moment dat het hele gezelschap door bewakers van het podium af wordt geleid.

Ze zijn al over de tachtig en blijven onverstoorbaar films maken: de broers Paolo en Vittorio Taviani (Padre Padrone,La Notte di San Lorenzo, Kaos). De handeling van hun meest recente productie Caesar Must Die speelt zich af in de maximum-security Rebibbiagevangenis in Rome. De Taviani's zagen daar ooit een opvoering door gevangenen van teksten uit Dante's Inferno. Ze waren zo onder de indruk van de rauwe directheid van die opvoering dat ze voorstelden er een film op te nemen. Gekozen werd voor Shakespeares Julius Caesar. Niet zomaar een keuze: deze tragedie over moord, trouw en verraad staat heel dicht bij de wereld die deze gevangenen hebben gekend. Een zin als: "Lafaards sterven vele malen voor ze doodgaan", klinkt toch anders als je weet dat hij wordt uitgesproken door iemand voor wie die zin ook echt betekenis heeft gehad.

Naarmate de film vordert beginnen fictie en werkelijkheid steeds meer in elkaar over te lopen. Er wordt in het stuk gesproken over "mannen van eer", een term die bij uitstek past bij maffialeden. De samenzweerders vinden een man "te eerzuchtig geworden". Taviani: "Je kon in hun ogen zien dat ze precies wisten wat dat betekende. Nog duidelijker was dat in een scène waar uit de doeken werd gedaan hoe je een moord kunt verdoezelen".

Tijdens het kijken komen allerlei vragen op. Zijn de onderlinge vetes, de filosofische uitspraken, de dingen die zij buiten de regels van het toneelstuk tegen elkaar zeggen echt of nep? In hoeverre spelen de mannen zichzelf? Waar grijpen de regisseurs in?

Niet teveel fronsen en vraagtekens zetten, laat deze uitdagende interpretatie van de filmkunst rustig over je heen komen. De meest indrukwekkende momenten zien we tijdens de audities, wanneer de film even onversneden documentaire wordt. De Taviani's vroegen de gevangenen hun naam en woonplaats te zeggen. Een keer boos en een keer verdrietig. Dat wordt zo boos en zo verdrietig, dat een acteur dat niet meer geloofwaardig had kunnen spelen. Bij deze mannen voelt het doorleefd en oprecht. De acteurs herwinnen hun vrijheid niet met hun spel. Wel verwerven ze begrip van de buitenwereld en grotere zelfkennis. Dat laatste maakt hun bestaan zeker niet lichter. "Sinds ik de kunst heb leren kennen is de cel een gevangenis", verzucht één van hen.

Een pakkende en qua stijl zeer originele kijkbelevenis, beloond met de Gouden Beer in Berlijn en in eigen land met vijf Donatello's.