Cigán - Filmhuis Het Domein

Hamlet en de harde realiteit van een Roma-getto - In een door Roma bevolkt dorp in Oost-Slowakije krijgt de veertienjarige Adam te horen dat zijn vader dood langs de weg is gevonden. Iemand heeft hem met messteken vermoord. Na een tijdje hertrouwt zijn moeder met Zigo, een broer van zijn vader. Die gedraagt zich als de baas van de lokale misdaadorganisatie. Terwijl Zigo pogingen doet de jongen bij zijn criminele activiteiten te betrekken tracht Adam uit te vinden wie zijn vader vermoordde.

Hamlet en de harde realiteit van een Roma-getto - In een door Roma bevolkt dorp in Oost-Slowakije krijgt de veertienjarige Adam te horen dat zijn vader dood langs de weg is gevonden. Iemand heeft hem met messteken vermoord. Na een tijdje hertrouwt zijn moeder met Zigo, een broer van zijn vader. Die gedraagt zich als de baas van de lokale misdaadorganisatie. Terwijl Zigo pogingen doet de jongen bij zijn criminele activiteiten te betrekken tracht Adam uit te vinden wie zijn vader vermoordde.

Adam krijgt boksles van de plaatselijke priester, die hem op het rechte pad probeert te houden. Die priester is een 'witte' en 'witten deugen niet', prent oom Zigo hem bij voortduring in. Waar Adam's vader pleitte voor samenleven van 'witten' en 'cigáns' (zigeuners) wil Zigo de Roma's in hun gesloten, bekrompen gemeenschap houden. De houding van Zigo is gebaseerd op eeuwenlange ervaringen tussen zigeuners en de buitenwereld. In die zin leert Cigán ons het nodige over de houding van zigeuners en hoe zij hiertoe gekomen zijn. Ook in de liefde zit het Adam niet mee: de mooie Julka wordt om financiële redenen uitgehuwelijkt aan een rijke Tsjech.

De Slowaakse regisseur Martin Sulík maakte eerder al indruk met lichtvoetige, spitsvondige en geëngageerde films als The Garden (1995), Orbis Pictus (1998) en Krajinka (2000). In het uit de losse pols gefilmde Cigán gebruikt hij vrijwel uitsluitend amateurs uit het Roma-getto waar de film is opgenomen.

Op het eerste gezicht komen de gebruikelijke zigeunercliché's langs: de burleske bruiloft, de schrijnende armoede. Ook de conflicten en het wederzijdse onbegrip tussen de zigeuners en de blanken ontbreken niet. Hier zien we mensen die willen overleven in een wereld van onbegrip en discriminatie, werkeloosheid en misdaad. Sulík spreekt geen oordelen uit, hij laat zien wat er gebeurt en geeft een originele draai aan de cliché's. En niet alleen door leentjebuur te spelen bij Shakespeare's Hamlet. Zo maar ineens verschijnt zijn vader aan Adam. En Adam lijkt het doodnormaal te vinden. "Ik wilde je nog even zien," zegt vader, en hij geeft Adam een appel. "Ze hebben ons erin geluisd; de hemel bestaat niet."

Het blijft niet bij deze ene keer. Zijn vader komt vaker langs om Adam de adviezen te geven die hij zo nodig heeft, bij zijn onvermijdelijke keuze tussen een zigeunerbestaan of een leven tussen de 'witten'. Deze ontroerende kruising tussen een coming of age-film en sociaal-realistisch drama won meerdere prijzen, waaronder de Europa Cinema's Label Award, de Don Quijote Award en de juryprijs op het filmfestival van Karlovy Vary.

Ondanks de zware lading van het onderwerp is de film even diepzinnig als geestig, met als boodschap dat de werkelijkheid één groot wonder is. Vergeet de crisis, ga op een mooie zomerdag in een tuin of park liggen, sluit de ogen en kijk wat er gebeurt.

Routebeschrijving