On The Road - Filmhuis Het Domein

De reis is van belang, de ervaring, niet het doel - New York, eind jaren veertig. Sal Paradise, een aankomend schrijver uit New York, ontmoet de losbandige Dean Moriarty. Verlangend naar vrijheid vluchten ze weg van de dagelijkse sleur en reizen door heel Amerika, samen met een wisselende groep extravagante figuren. Regisseur Salles geeft ons in deze ongewone, snelle film weinig achtergrond over de personages: we worden het verhaal in geslingerd en moeten meeliften op wat voorbijkomt.

De reis is van belang, de ervaring, niet het doel - New York, eind jaren veertig. Sal Paradise, een aankomend schrijver uit New York, ontmoet de losbandige Dean Moriarty. Verlangend naar vrijheid vluchten ze weg van de dagelijkse sleur en reizen door heel Amerika, samen met een wisselende groep extravagante figuren. Regisseur Salles geeft ons in deze ongewone, snelle film weinig achtergrond over de personages: we worden het verhaal in geslingerd en moeten meeliften op wat voorbijkomt.

In 1951 tikte Jack Kerouac het manuscript van On the Road in drie weken tijd op één lange papierrol uit. Sterk beinvloed door freestyle jazz en spontane improvisatie wilde hij het ritme, de angst en de extase van altijd onderweg zijn vangen. Het boek was van grote invloed op de Beatgeneratie en later op muzikanten als Bob Dylan ("Dit boek veranderde mijn leven") en filmmakers als Dennis Hopper en Wim Wenders. In 1968 kocht Francis Ford Coppola al de rechten voor de verfilming. Naar een geschikte regisseur werd lang gezocht. Dat werd de Braziliaan Walter Salles die bekend werd met The Motorcycle Diaries, zijn roadmovie over de jonge jaren van revolutionair Ernesto 'Ché' Guevara.

New York, eind jaren veertig. Na de dood van zijn vader ontmoet Sal Paradise (Sam Riley), een aankomend schrijver uit New York, de losbandige Dean Moriarty (Garrett Hedlund). Dean: blond, gebruind, bonkig, de twinkeling in zijn ogen die avontuur belooft. Verlangend naar vrijheid vluchten ze weg van de dagelijkse sleur en reizen door heel Amerika, samen met een wisselende groep extravagante figuren waaronder Carlo (Tom Sturridge) en Dean's zestienjarige vrouw Marylou (Kristen Stewart). De prikkels van alcohol, drugs en sex zijn nooit ver weg.

Salles geeft ons weinig achtergrond over de personages: we worden het verhaal in geslingerd en moeten meeliften op wat voorbijkomt. Zoals Sal doet, op Dean's tomeloze energie. Dat betekent van de ene naar de andere scène rennen, springen, vliegen, duiken, vallen, opstaan en weer doorgaan. Zonder te weten waarheen. Pas dan ben je echt onderweg.

Geleidelijk voert Salles dan de duisternis het verhaal binnen. Het dreigende einde van iets. Na de extase de ontnuchtering. In hoeverre zijn ze ooit echt samen onderweg geweest, vraag je je af, terugkijkend. En is Sal Paradise niet gewoon een parasiet die zich voedde met wat Moriarty hem gaf? Altijd de lifter en nooit de bestuurder?

Een kanttekening uit eigen ervaring: het boek lezen op de juiste leeftijd is verfrissend in inspirerend. De film zien op rijpere leeftijd geeft soms een ander gevoel: irritatie naar die onverantwoordelijke kerels toe, die vrolijk trippend door het land karren, vrouwen bezwangeren en in de steek laten. Of toch iets van jaloezie om de dingen die voorbij zijn?

Neemt niet weg dat er veel te genieten valt: de rustige dialogen, de melancholieke landschappen, de snelle autoritten en vertraagde benzedrinetrips, duizelingwekkende danspartijen, voortgestuwd door de jazz en blues van de soundtrack. Leuke cameo's van Viggo Mortensen en Steve Buscemi verhogen het kijkgenot.

De erelijst van roadmovies is bezaaid met hoogtepunten: Badlands (1973), Thelma & Louise (1991), Thunderbolt B&Lightfoot (1974) en meer recentelijk Sean Penn's Into the Wild (2008). Sal & Dean's wervelende odyssee mag er gerust bijgezet worden.

Routebeschrijving