Algemene voorwaarden: we raken er niet over uitgeprocedeerd

Als in een contract staat dat algemene voorwaarden X óf algemene voorwaarden Y van toepassing zijn zonder dat nader is aangegeven of geregeld welke algemene voorwaarden gelden, gelden zij geen van beiden. Aldus de Hoge Raad in 1997.

Eerder dit jaar lag aan de Hoge Raad een kwestie voor die in eerste instantie veel op de voorgaande lijkt. Ook hier ging het om een contract waarin naar twee sets algemene voorwaarden werd verwezen. Naar de ene set werd verwezen in ‘het lichaam’ van het contract achter ‘Contract Conditions’, naar de andere set in een kleiner lettertype in de voetnoot op het briefpapier waarop het contract was afgedrukt.

Toch kwam de Hoge Raad hier niet tot de conclusie dat er geen algemene voorwaarden gelden. Integendeel, de Hoge Raad oordeelde dat beide sets algemene voorwaarden naast elkaar gelden. Maar hoe zit het dan met de bepalingen die onderling tegenstrijdig zijn? Zo stond in de ene set voorwaarden eenarbitraal beding, terwijl in de andere set eenforumkeuzebedingwas opgenomen waarin de rechtbank Middelburg werd aangewezen als de bevoegde rechter om geschillen te beslechten. De Hoge Raad heeft bepaald dat dan door uitleg moet worden bepaald welke van deze strijdige bepalingen voorrang heeft boven de ander. Volgens de Hoge Raad mocht het Hof in dat kader betekenis hechten aan de omstandigheid dat de verwijzing naar de ene set algemene voorwaarden niet was voorgedrukt op het briefpapier maar was vermeld in de tekst van het contract.

Conclusie: de arbitrageclausule wint het van de forumkeuze. Partijen hebben geprocedeerd voor rechtbank, hof en Hoge Raad, maar ze hadden bij het arbitrage instituut moeten zijn.

Een aantal voorbeelden van hoe het niet moet:

Om een procedure tot aan de Hoge Raad, met alle kosten van dien, te voorkomen, is het advies om er voor te zorgen dat uw algemene voorwaarden deel uitmaken van ieder contract dat u sluit. Dit doet u door tijdig te verwijzen naar de toepasselijkheid van uw voorwaarden én uw klant vóór of uiterlijk bij de totstandkoming van ieder contract een redelijke mogelijkheid te bieden om van de inhoud van deze voorwaarden kennis te nemen. Aanvaarding van de toepasselijkheid van de voorwaarden door uw klant, is een vereiste.

Wanneer hebt u uw klanten een redelijke mogelijkheid geboden om kennis te nemen van uw algemene voorwaarden? Dat is onder meer afhankelijk van hetgeen u doet. Verleent u diensten of verkoopt u producten en in dat laatste geval doet u dat online of offline?

Zorg in elk geval voor een standaard werkwijze die voldoet voor uw situatie en die onderdeel uitmaakt van uw contracteerproces.

Daarnaast is het aan te bevelen om uw algemene voorwaarden met enige regelmaat op inhoud te laten beoordelen. Want weet u wat er in uw algemene voorwaarden staat en in hoeverre deze (nog) aansluiten op hetgeen u doet en op uw verzekeringen?

Anders dan wel wordt gedacht, kan bovendien niet alles worden ‘weggeschreven in de kleine lettertjes’. Beperkingen gelden met name als uw klanten consumenten zijn. Bepalingen die in strijd zijn met dwingend recht dat bedoeld is om consumenten te beschermen, zijn nietig

. Bepalingen die onredelijk bezwarend zijn voor de consument, kan de consument vernietigen waardoor hij/zij daaraan niet gebonden is.

Wat moet worden geregeld, hangt onder meer af van hetgeen u doet en met wie u zaken doet. Als uw klanten vooral bestaan uit buitenlandse ondernemers, zijn een rechtskeuze en forumkeuze (of arbitraal beding) onmisbaar. Als u aan deze klanten roerende zaken verkoopt, moet bij het maken van een rechtskeuze ook worden nagedacht over het Weens Koopverdrag

. Uit angst voor het onbekende wordt de toepasselijkheid daarvan veelal uitgesloten, terwijl het voor de verkoper juist gunstig kan zijn om dit niet te doen.

Als u wilt weten hoe u er voor kunt zorgen dat uw algemene voorwaarden deel uitmaken van uw contracten, neem dan contact op met Ingrid van Rooij van KampsVanBaar Advocaten via [email protected] of via ons contactformulier . Zij kan u ook adviseren over de inhoud van uw algemene voorwaarden en het Weens Koopverdrag.