Einmal Niederlande und zurück

Sittard-Geleen, 26-02-2013 | Begin februari vond in Millen een presentatie plaats van de start van een bijzonder en interessant project: Einmal Niederlande und zurück, oftewel Retourtje Nederland.

Sittard-Geleen, 26-02-2013 | Begin februari vond in Millen een presentatie plaats van de start van een bijzonder en interessant project: Einmal Niederlande und zurück, oftewel Retourtje Nederland.

Dit onderzoeksproject, dat wordt uitgevoerd in samenwerking met o.a. het Haus der Niederlande in Münster, het Belastingmuseum in Rotterdam, het DIA (Duitsland Instituut Amsterdam) en het Euregionaal Historisch Centrum Sittard-Geleen, brengt een onderdeel van de vrij recente geschiedenis van deze regio over het voetlicht: de tijd dat de Selfkant Nederlands grondgebied was (1949-1963).

Aan de hand van originele archiefstukken en de getuigenissen van ooggetuigen - de mensen die er toen woonden en veelal nu nog steeds wonen - wordt het verhaal van oorlog, genoegdoening, compensatie en verzoening verteld.

Direct na de oorlog was er in Nederland een roep om herstelbetalingen van Duitsland. De algemene opvatting in die tijd was dat dat alleen maar kon door het afstaan van een deel van het grondgebied, want Duitsland was financieel en economisch tot niets meer in staat. Om die reden werd onder andere het Duitse grensgebied ten oosten van Sittard, dat bekend is onder de naam Selfkant, in 1949 onder Nederlands bestuur geplaatst.

Hub Dassen (later o.a. burgemeester van Sittard) hangt als Landdrost van het Drostambt Tudderen de Nederlandse vlag uit, 23 april 1949.

Die beslissing leidde er van de ene op de andere dag toe dat de bewoners ervan geen Duitsers meer waren, maar eigenlijk als statenloos burgers onder Nederlands bestuur vielen. Ze werden behandeld als Nederlanders, maar waren geen Nederlanders. Voor de oudere generatie geldt dat zij zich vanzelfsprekend allereerst Duitsers bleven voelen. Bij de kinderen die er in die tijd opgroeiden en naar Nederlandse scholen gingen ontstond een meer gemengde identiteit.

Retourtje Nederland wil de verhalen van Duitse burgers uit die tijd vastleggen. Nu immers leeft een deel van de generatie nog, die de abrupte omschakeling direct na de oorlog heeft meegemaakt. Behalve het optekenen en registreren van de verhalen van de bewoners van de grensregio wordt er uitgebreid documentenonderzoek verricht. Verder zal te zijner tijd een kortlopende expositie worden ingericht die voor zowel jongeren als ouderen interessant zal zijn: interactief en met veel audio-visueel materiaal.

De grensovergang bij Süsterseel, rustiek in alle opzichten.

De expositie zal vanaf september - 50 jaar na het einde van de annexatie - tijdelijk te zien zijn in Münster, en in het voorjaar van 2014 - 65 jaar na het begin van de annexatie - in een nog te bepalen plaats in Nederland. Tenslotte zal er een website over het project worden samengesteld.

Manuela Friedrich, als medewerkster van de Stichting Cultuur en Grensgeschiedenis betrokken bij het project, kan zich goed inleven in wat de bewoners van de Selfkant na de oorlog meemaakten. Zelf komt zij uit de voormalige DDR. Na Die Wende, het neerhalen van de Berlijnse Muur en het slechten van het ijzeren gordijn werden de DDR en de Bondsrepubliek uiteindelijk weer één groot Duitsland. Daarmee hield haar vaderland, de DDR, ook van de ene op de andere dag op te bestaan. Dat had onder andere allerlei praktische en administratieve gevolgen en ook de verschillen in mentaliteit en volksaard die door de jaren heen waren ontstaan werden duidelijk en moesten een plaats krijgen. Ongetwijfeld zal die achtergrond haar grote interesse voor de geschiedenis van de Selfkant direct na WOII hebben gewekt.

De internationale weg van Schinveld naar Koningsbosch.

Oproep
De Stichting Cultuur en Grensgeschiedenis is, in samenwerking met het Euregionaal Historisch Centrum, nog op zoek naar tijdgetuigen en historisch materiaal/objecten, die over de tijd van grenscorrecties in het Selfkantgebied kunnen vertellen.

Voor meer informatie en om zich op te geven, kunt u contact opnemen met mevrouw Manuela Friedrich, medewerker Stichting Cultuur en Grensgeschiedenis, mail: [email protected] . U mag zich ook aanmelden bij het Euregionaal Historisch Centrum Sittard-Geleen: [email protected] of telefonisch via 046-4778451 of 06-5156953. De organisatie van de expositie dankt u bij voorbaat!