Insect ontdekt dat antibiotica maakt

18-01-2013 | De springstaart, een insectachtig bodemdier, bezit het vermogen antibiotica - stoffen die bacteriën doden - te maken. Tot nu toe dachten wetenschappers dat alleen schimmels en sommige bacteriën hiertoe in staat waren.

18-01-2013 | De springstaart, een insectachtig bodemdier, bezit het vermogen antibiotica - stoffen die bacteriën doden - te maken. Tot nu toe dachten wetenschappers dat alleen schimmels en sommige bacteriën hiertoe in staat waren.

Een internationaal team wetenschappers, waaronder uit Leiden en Amsterdam, onderzochten het genoom van het bodemdier, bij onderzoekers bekend als folsomia candida, en vonden twee genen die essentieel zijn om het enzym isopenicilline-N-synthase te maken.

Dat enzym is op zijn beurt weer nodig om antibiotica (isopenicilline en daarvan afgeleide stoffen) te maken. Het onderzoek is gepubliceerd in het tijdschrift Molecular Biology and Evolution.

Compost
Springstaarten leven in compostachtige ondergrond, zoals het dek van gevallen bladeren in een bos. Ze helpen bij het verteren van natuurlijk afvalmateriaal en eten kleine insecten, bacteriën en schimmels.

Springende genen
De gevonden genen zijn actief in de darmen van het bodemdier en hebben typische kenmerken van hogere organismen. Waarschijnlijk zijn de genen 'overgesprongen' van een schimmel of bacterie en opgenomen in het genoom van het bodemdier.

Ze verschillen op onderdelen van de corresponderende genen in schimmels, maar, de stukjes DNA die direct met de functie van de enzymen te maken hebben zijn precies hetzelfde. Tussen bacteriën onderling is dit overspringen niet ongebruikelijk, maar overdracht naar dieren is zeer zeldzaam.

Evolutionair voordeel
De onderzoekers konden één van de genen isoleren en lieten zien dat het werkte. Het overgesprongen gen produceert een enzym dat isopenicilline synthetiseert. Welk type antibioticum daarna uit isopenicilline gemaakt wordt is nog niet duidelijk.

De onderzoekers denken dat het produceren van antibacteriële stoffen een groot evolutionair voordeel heeft opgeleverd voor het bodemdier, aangezien het in de bodem leeft waar het vergeven is van de micro-organismen.

Foto boven: Orchesella cincta - springstaartje. Foto gemaakt door: Mvuijlst, CC 3.0