Ongehuwd samenwonen met kinderen - rechten en plichten
door Natalie Statnik | Veel mensen wonen samen zonder dat ze hun relatie juridisch hebben geregeld. Wanneer samenwoners dan besluiten uit elkaar te gaan, moeten zij op dat moment beslissingen nemen over een aantal zaken, bijvoorbeeld: de woning, de spullen die men samen heeft gekocht of die men al had, de kinderalimentatie, de omgangsregeling met betrekking tot de kinderen en het ouderlijk gezag.
door Natalie Statnik | Veel mensen wonen samen zonder dat ze hun relatie juridisch hebben geregeld. Wanneer samenwoners dan besluiten uit elkaar te gaan, moeten zij op dat moment beslissingen nemen over een aantal zaken, bijvoorbeeld: de woning, de spullen die men samen heeft gekocht of die men al had, de kinderalimentatie, de omgangsregeling met betrekking tot de kinderen en het ouderlijk gezag.
In een samenlevingscontract kun je al enkele belangrijke afspraken vastleggen voor de duur van de samenwoning, maar ook voor daarna. Toch kan er niet volledig geanticipeerd worden op een situatie in de toekomst.
Belangrijk is dat beide partijen zich ervan bewust zijn dat ze, ook na de beëindiging van de samenwoning, nog gezamenlijke belangen (kunnen) hebben. Vaak worden deze belangen overschaduwd door emoties. Goed juridisch advies in deze kan dan een uitkomst bieden. Het voorgaande geldt des te meer als er kinderen uit de relatie zijn voortgekomen.
Wanneer er sprake is van een huwelijk, verbindt de wet enkele voorwaarden aan de afwikkeling van de echtscheiding. Zo is het, sinds 2008, verplicht een ouderschapsplan op te (laten) stellen, waarin de belangrijkste afspraken rondom de kinderen worden vastgelegd. Bij ongehuwd samenwonenden geldt deze verplichting niet. Toch is het zeer aan te raden om, ook voor ongehuwd samenwonenden met kinderen, een dergelijk plan te maken.
In het ouderschapsplan kunnen zaken als de omgangsregeling, communicatie- en informatievoorziening tussen de ouders en kinderalimentatie worden geregeld. Tevens zal dan aan bod komen of de vader van de kinderen deze erkend heeft en of er sprake is van gezamenlijk ouderlijk gezag. Erkenning van een kind door de vader komt meestal aan bod. Het aanvragen van het gezamenlijk ouderlijk gezag blijft echter vaak achterwege.
Bij de geboorte van een kind wordt de biologische moeder ook automatisch juridisch moeder. Zij heeft automatisch het ouderlijk gezag. Voor het vaderschap is het belangrijk of de man is gehuwd met de moeder van het kind op het moment dat het kind wordt geboren. Is dit het geval dan is de man automatisch de (juridische) vader van het kind. Is de biologische vader niet getrouwd met de moeder, dan is voor het ontstaan van het juridische ouderschap een extra handeling nodig (o.a. erkenning).
Bij ongehuwd samenwonenden dient het gezamenlijk ouderlijk gezag aangevraagd te worden. Bij de geboorte van het kind heeft immers enkel de moeder het ouderlijk gezag. Aanvraag van het ouderlijk gezag is heel eenvoudig te doen met een aanvraagformulier dat te vinden is op de website Rijksoverheid.nl.
Erkenning van een kind zorgt ervoor dat het juridisch vaderschap vast komt te staan. Door de erkenning van het kind is de vader nog geen wettelijke vertegenwoordiger van het kind. Daarvoor moet hij eerst het ouderlijk gezag aanvragen.
Ouderlijk gezag betekent dat de vader ook beslissingen mag nemen over de opvoeding en de verzorging van zijn kind. Hij verkrijgt hiermee het recht en de plicht om zijn minderjarige kind op te voeden en te verzorgen. In beginsel is het recht op omgang ook op dit gezag gebaseerd.
Bij verbreking van de samenwoning en dus bij het einde van een relatie tussen de ouders kunnen er meningsverschillen ontstaan over de kinderen. Ervaring leert dat de aanvraag van gezamenlijk ouderlijk gezag vaak gepaard gaat met problemen. Het is aldus van belang om alle juridische aspecten met betrekking tot het ouderschap goed te regelen bij de geboorte van het kind. Hiermee worden dikwijls langslepende procedures na het einde van de relatie voorkomen.
Let op: ook als partijen een samenlevingscontract hebben moet de erkenning van het kind en de aanvraag van het ouderlijk gezag plaatsvinden. Dit kan niet bij voorbaat in een contract worden geregeld.
De juridisch vader en de moeder hebben een onderhoudsplicht ten aanzien van het kind. Zonder erkenning van het kind, dat het juridisch vaderschap aantoont, kan (in beginsel) geen aanspraak worden gemaakt op kinderalimentatie. Om dat te bereieken zou de moeder eerst een langslepende gerechtelijke procedure moeten volgen om het vaderschap aan te tonen. Overigens geldt hetzelfde voor de man/vader aan wie erkenning van het kind door de moeder geweigerd wordt.
Voor begeleiding en advies in dit soort kwesties kunt u altijd contact opnemen met één van de specialisten van Kamps Van Baar Advocaten .
