Andere aanpak van scheidingen door de familierechter

Om te voorkomen dat kinderen schade oplopen wanneer de scheiding van hun ouders uitloopt op een vechtscheiding gaan familierechters voortaan hun werkwijze aanpassen.

Initiatieven die bij rechtbanken zijn ontwikkeld en goed blijken te werken, worden volgend jaar landelijk ingevoerd. Ook streeft de Rechtspraak naar een andere scheidingsprocedure, waarbij ouders gezamenlijk hun problemen aan de rechter voorleggen. Op die manier wordt hun conflict niet onnodig aangewakkerd.

Jaarlijks maken zo'n 70.000 kinderen de scheiding van hun ouders mee, met alle praktische, financiële en emotionele gevolgen van dien. In een op de vijf gevallen verloopt dat niet goed. Ouders worden het niet eens over zorg voor de kinderen of de alimentatie of ze houden zich niet aan afspraken, wat kan leiden tot steeds nieuwe procedures.

Kinderen raken in zo’n situatie vaak blijvend beschadigd, vooral als de strijd via hen wordt uitgevochten. Om te voorkomen dat de gang naar de rechter daaraan bijdraagt, hebben rechters een visiedocument opgesteld waarin een reeks voorstellen staat om hun werkwijze te verbeteren. Daarbij staat het belang van het kind altijd voorop. Verschillende vernieuwingen worden momenteel al op proef in de praktijk gebracht en door wetenschappers gevolgd. De Raad voor de rechtspraak heeft nu besloten geld vrij te maken om pilots die zich in de praktijk hebben bewezen landelijk in te voeren.

Zo wordt er voortaan altijd een regierechter aangewezen, die álle geschillen rondom de scheiding behandelt. De rechter praat met de ouders en de kinderen en verzamelt zoveel mogelijk informatie. Zo krijgt de rechter een goed beeld van wat er allemaal speelt in een gezin en wat er nodig is om dat snel en goed op te lossen. Verder worden aan de hand van het dossier vooraf de ernst, complexiteit en risico´s van de situatie ingeschat.

Verder worden er in de toekomst afspraken gemaakt met hulpverleners en gemeenten over de hulp die ouders en kinderen kunnen krijgen. Verder kunnen gedragsdeskundigen (psychologen, orthopedagogen) worden ingezet die als ‘bijzondere curator’ de belangen van het kind behartigen. De curator zorgt ervoor dat de stem van het kind wordt gehoord, laat ouders het effect van hun gedrag op de kinderen inzien en voorziet de rechter van extra informatie. De Rechtspraak wil ook daar landelijk mee verder, maar moet eerst afspraken maken over de financiering.

In samenhang zullen deze maatregelen ervoor zorgen dat minder kinderen beschadigd raken als hun ouders gaan scheiden, hoopt het Landelijk Overleg Vakinhoud Familierechters. Daar kan ook de wijziging in de procedure aan bijdragen waar de Rechtspraak voor pleit. In de huidige situatie staan ouders tegenover elkaar in de rechtszaal, als verzoeker en verweerder. Vervolgens vraagt de rechter diezelfde ouders om samen aan de beste oplossing voor de kinderen te werken. Dat gaat veel beter als zij zich gezamenlijk tot de rechter kunnen wenden en niet als strijdende partijen, is de verwachting.