Van KUL pès KULTUUR - Sjteinpepier
Jaorgank 8 nómmer 8, 10 april 2023 - Sjteinpepier
Ich haw ’t in ’t veurige sjtökske euver sjteinpepier. Waat is dat percies? Dat is oetvaegbaar pepiergemaak van 80% kalksjtein en 20% sjone kunssjtof.
Dus neit gemaak van buim en me haet gein water of chemicaliën neudig gehad óm ’t te make. ’t Make van sjteinpepier geef väöl weniger CO2-oetsjtoot es bie de productie van pulppepier. En ’t is ummer te recyclele, zónger nuuj gróndsjtóffe te gebroeke.
Wie ich dao aan kom? Es sjriever gebroek(de) ich ummer väöl geweun pepier, losse blaedjes, blökskes en anger opsjriefbuikskes in alle kleure, saorte en maote. Mer saer ich ein notitiebuikske van sjteinpepier kedoo höb gekrege, höb ich al die angere niet mee neudig! Mit ein (frixion-) pen die d’rbie heurt, kèn ich keer op keer in dat buikske sjrieve, oetvaege (mit ein mit water naat gemaak lepke) en/of mien tekste verangere en verbaetere. Geine gum mee neudig! De blaedjes van ’t buikske zeen sjeur-vrie en de (goudkoupe) pen sjrif lekker. Zo, dat liek waal esof ich d’r veur betaald waer óm reklaam te make! Nae heur. Ich bèn d’r waal erg blie mit. En doon ouch nog get aan ós milieu, want ein sjteinpepiere buikske vervink 15 geweun pepiere buikskes en dat is bekans 5 kg pepier!
Ein anger pepirke
Wanjelend door mien sjtedje voul mich op wieväöl wages weier hie en dao verkeerd geparkeierd sjtónge. Zelfs in ós eige buurt, wo zone-parkere is. Mer nurges zoug ich eine plis, ’n percesverbaal, protokol of bón, terwiel de verkeers-boetes, zo laes ich, beheurlik verheug zeen. Ich zoug waal op ein wanjeling twee maol drie boa’s (of ware ’t toch plisse?) die luuj mit losloupende hundjes waarsjuwde of zelf ein bon gouve. ’n Bietsjke de ómgedrejde welt, of neit?
In de lappemanj ligke
De aafgeloupe waeke louge gans get luuj in de lappemanj. Versjnóp, houste en nog mee. Dees oetdrökking is al mee es 200 jaor awd. En haet niks mit Laplandj te make. In de lappemanj woorte kleijer gelag die gemaak mouste waere, reparatie neudig hawwe. Ein sjeur in ‘ne dweil, ein gaat in ’n zök, ein vief (winkelhaok) in ‘ne rok of bóks: vervaelend, mer ’t is te make. Zo óntsjtóng dees oetdrökking veur de neit al te kranke minsj. Niks ernstigs, mer waal get aandach en zörg neudig!
Tensjlotte nog ein anger oetdrökking: neit door de beugel kènne. De oorsjprunk haet niks te make mit beugels veur de tenj. Vruiger ware de sjtae dèks te drök en wol me eigelik gein grote hunj bènne de wal höbbe. In sommige plaatsje moch nemes hunj hawte, behawve klein hunj die door ein houfiezervórmige beugel pasde! In anger plaatsje mouste de hunj door ein reip kènne sjprènge die aan de deur van de kirk waar vasgemaak. Mer in ós Limburg kump de oetdrökking van ’t sjpel beugele. Es de bal te groot is, pasde hae neit door de beugel! Vaerdig.
Pès de volgende van KUL pès KULTUUR. Reageiere: [email protected] .
