Van kul pès kultuur: Zjweite

Óndanks mien “zomerreces” kèn ich ’t neit laote. Gezóch en gevónje: ein awd sjtökske euver: Zjweite.

Zeet geer ouch zo bliej dat ’t neit mee zo heit is? Ich ouch. Höb toch waal zeker teen liter oetgezjwèt de lètste waeke. Ich heur uch al dènke, zeker voele zjweit, neit dan? Dao zal ich mer neit wiejer op in gaon! Ich zjwètde mich een ei oet, zaet me in goud Zittesj.

Waat is dat eigelik, zjweite oftewaal transpireiere? Dat is ’t verleize van lichaamsvóch via de zjweitkliere in dien hoed. Dat wit toch jederein, zaet de awd-sjoolmeister. Zjweite is dèks vervaelend, mer ’t is ouch waal neudig. Dat veurkump dat veer neit euververhit rake, waat neit goud veur ós is. Sómmige luuj höbbe dao gans väöl las van. Angere weier weniger.

En de beeste dan? Sjlange, hagedisse of sjildpadde, kwakkerte, vösje, sjpènne en insekte zeen koud van bloud en höbbe geine las van de wermde. Die höbbe geinen bènnethermostaat óm hun wermde te reigele, sjus wie bie ós luuj. Es die beeste ’t te werm kriege, zuike ze de sjeem op. En es ’t te kawd wurt, zuike ze de zón of ‘ne werme sjtein op. Dat haet ouch veurdeile: ze höbbe gein euvertollige wermde, houve dus neit te zjweite én houve ouch neit väöl te aete, ómdat ze gein kechelke höbbe dat aan ein sjtök door mót blieve brenne.

Zoogdiere höbbe waal dat kechelke dat ‘r veur zörg dat ze werm blieve. En die mótte waal aaf en toe die wermde kwiet. Veural paerd en kui zjweite op ‘ós’ maneier. Hunj en katte höbbe waal zjweitkliere, mer neit genóg. Daoróm gaon ze hiege óm de wermde kwiet te kriege. Katte lekke zich neit allein zuver, mer kuile zich zo ouch aaf! En veugel dan?... Dat zuike veer op!

Ich haop dat veer de kómmende tied neit mee zo väöl houve te zjweite.

Pès de volgende van KUL pès KULTUUR, dan zal ich weier ‘s get richtige aw weurd besjpraeke, zo wie “zjwik”. Wit geer nog waat dat beteikent?

Mit de kómplimènte, John. Reageiere: [email protected].

Adverteren op Sittard-Geleen.nieuws.nl? De bezoekersaantallen blijven stijgen, wat onder andere goed is voor de zichtbaarheid van onze adverteerders. Wil jij je naamsbekendheid vergroten?

Wij denken graag met je mee om de reclame-euro zo optimaal mogelijk te besteden. Door lokaal te adverteren op Sittard-Geleen Nieuws tegen een concurrerende prijs! Neem contact op met Paul Storms via de telefoon: 06-22543972 of via de mail: [email protected].

De nieuwsredactie is te bereiken via [email protected]