Failliet of Herstructureren?

door Ernst-Jan Dubbeldam | Failliet of Herstructureren?

In 2012 is een record aantal faillissementen uitgesproken. Al deze bedrijven zijn uiteindelijk in een situatie terecht gekomen 'waarin zij zijn opgehouden hun schulden te betalen'. Twee onderdelen vallen dan op: ze zijn 'opgehouden met betalen' en er is sprake van 'schulden'. Vaak wordt daarbij door de ondernemer of bestuurder aangegeven 'dat de crisis te lang duurt' of dat 'de bank geen geld meer wilde steken in het bedrijf'. In ieder geval is het zo dat 'het geld op was' en 'er niets anders meer op zat'.

Al dit soort oorzaken die aan een faillissement worden gegeven duiden dat de ondernemer in kwestie zich al langer geconfronteerd ziet met de gevolgen van de economische crisis, zoals deze zich vanaf omstreeks het derde kwartaal 2008 in Nederland laat zien. De vraag in zo'n situatie is dan vaak; wat is er gedaan om een faillissement te voorkomen en (voor een faillissement) wat kan er worden gedaan om een faillissement te voorkomen?

Veelal is bij de ondernemer onvoldoende besef of kennis geweest om eerder in te grijpen in de ontwikkelingen die hebben geleid tot de slechte resultaten, soms ontbreekt de wil. Een ondernemer geeft immers niet graag toe dat het niet goed gaat, ziet overal kansen en mogelijkheden en gaat meestal niet snel over tot het treffen van maatregelen die naar buiten toe de problemen laten zien. En soms overziet de ondernemer de situatie niet meer. Het is echter wel zaak om tijdig maatregelen te nemen; anders is het soms inderdaad te laat. Een faillissement is immers niets meer en minder dan in een situatie verkeren waarin je niet meer in staat bent om je schulden te betalen. Dit heeft dus op zich weinig te maken met de waarde van de onderneming. Het geld is weliswaar (op dat moment!) niet (voldoende) beschikbaar, maar de onderneming heeft over het algemeen zeker nog waarde. Het is dan ook vaak zonde wanneer het tot een faillissement komt. Een faillissement leidt onherroepelijk tot het verdampen van de waarde die in het bedrijf zit opgesloten; debiteuren zullen (nog) moeilijker betalen, voorraden, halffabrikaten, onderhanden werk, inventaris, enzovoorts verliezen na uitspraak van het faillissement veel waarde. Personeel wordt ontslagen, de ondernemer wordt soms nog door de bank aangesproken, et cetera. Een faillissement is een zeer omvangrijke én ingrijpende gebeurtenis voor alle direct betrokkenen.

Juist wanneer tijdig de ontwikkelingen die leiden tot een teruggang worden onderkend, kunnen vaak werkelijke maatregelen worden ondernomen. Zoals gezegd; het bedrijf heeft zeker nog waarde, alleen is tijd vaak de kritische factor wanneer een reddingsoperatie moet worden opgezet.

De in de onderneming aanwezige waarde is vaak niet 'liquide'; voorraden, machines maar soms zelfs ook de uitstaande debiteuren vertegenwoordigen waarde die niet of onvoldoende wordt gebruikt. Ook het personeel geeft waarde aan de onderneming. Het is essentieel om, waar mogelijk, deze waarde liquide te maken om zodoende beter de schulden te kunnen voldoen. En dit kost tijd!

Het moet niet zo zijn dat alles wordt uitverkocht; dan blijft natuurlijk voor de toekomst ook geen perspectief over. In samenspraak met juridische en financiële adviseurs kan een plan worden gemaakt waarbij het mes aan twee kanten wordt geslepen; aan de ene kant zal moet worden gesneden in de kosten, zullen met de schuldeisers (ook bank en belastingdienst!) besprekingen moeten worden gevoerd om de uitstaande schuldenlast waar mogelijk of te saneren of te zorgen dat schulden later kunnen worden voldaan om zo lucht te krijgen in de kas. Daarnaast zal moeten worden beoordeeld of bijvoorbeeld voorraden verkocht kunnen worden, debiteuren sneller kunnen worden geïncasseerd, (delen van) de inventaris kunnen worden verkocht en indien mogelijk teruggeleased, et cetera. Ook kan met het personeel worden gesproken over eventuele andere regelingen qua werktijden, et cetera om zodoende minder druk op de kas te hebben. Juist deze maatregelen kunnen in relatief korte tijd geld opleveren dat vervolgens kan worden gebruikt om de (betalings)regelingen met crediteuren te voldoen. Ook kan worden beoordeeld in hoeverre ruimte bestaat voor (fiscale) herwaarderingen die ook kunnen leiden tot verruiming van de kaspositie. Het is wel zo dat iedere herstructurering maatwerk is; ieder geval is er één apart. Er bestaan simpelweg geen standaardoplossingen voor dit soort uitdagende situaties.

Het tijdig treffen van maatregelen vergroot de kans op het voorkomen van een faillissement. Het doorvoeren van een dergelijke herstructurering is echter geen garantie voor het voorkomen daarvan. Juist om die reden moet ook worden gekeken naar de mogelijkheid dat een faillissement uiteindelijk wel volgt. Het is natuurlijk niet de bedoeling dat de bij een herstructurering getroffen maatregelen in een later uitgesproken faillissement leiden tot aansprakelijkheid van de ondernemer. Deze aansprakelijkheid kan gelegen zijn in het bevoordelen van partijen, het benadelen van de schuldeisers, het aangaan van overeenkomsten op een moment waarop al vast stond (volgens de curator in dat geval) dat de verplichtingen niet meer konden worden nagekomen. In de schemering van het ondernemen is het natuurlijk altijd lastig om te bepalen welke keuzes moeten worden gemaakt en, helemaal lastig, welk effect deze keuzes zullen hebben. Het niet treffen van maatregelen als gevolg van het niet maken van keuzes zal zeker een faillissement tot gevolg hebben. En ook in dat geval kan het niet treffen van maatregelen juist reden zijn voor aansprakelijkheid.

Het is dan ook van groot belang om in dergelijke processen van herstructurering advies te hebben van specialisten; fiscaal, financieel en niet minder belangrijk ook juridisch advies. Juist omdat het realiseren van een antwoord op betalingsproblemen vaak tijd kost is het tijdig informeren van uw specialisten uiteindelijk geld waard.

Door Ernst-Jan Dubbeldam,
Advocaat bij KampsVanBaar Advocaten .