Geneesmiddelen in beken en rivieren in Limburg bedreiging drinkwaterkwaliteit

In de Maas en in Limburgse beken zijn veel verschillende medicijnen aangetoond. Het grootste deel van de medicijnen in de Limburgse Maas komt uit het buitenland. Dat is gebleken uit onderzoek naar de waterkwaliteit.

De kwaliteit van het drinkwater in Nederland is momenteel uitstekend. Om dat zo te houden moet ook de kwaliteit van het oppervlaktewater goed in de gaten worden gehouden.

Onderzoek van waterkwaliteit

Het antidiabetes geneesmiddel metmorfine en het afbraakproduct daarvan (guanylurea) zijn de meest voorkomende stoffen in het onderzochte water. Ook geneesmiddelen als paracetamol en sotalol (een medicijn bij hartritmestoornis) komen relatief veel voor.

Dat is de conclusie van onderzoek naar de waterkwaliteit dat KWR Watercycle Research Institute met ondersteuning van Stichting Toegepast Onderzoek Waterbeheer (STOWA) uitvoerde in opdracht van Waterschap Roer en Overmaas, Waterschap Peel en Maasvallei, het Waterschapsbedrijf Limburg (WBL) en Waterleiding Maatschappij Limburg (WML).

Limburgse waterpartners

De Waterschappen, WBL en WML hebben ieder een eigen verantwoordelijkheid in de waterketen. De waterschappen beheren de kwaliteit van de Limburgse beken. Het waterschapsbedrijf is het uitvoeringsbedrijf van de waterschappen en zorgt voor de zuivering van afvalwater. En WML staat garant voor het leveren van een goede kwaliteit drinkwater. Vanuit de wederzijdse belangen heeft men gezamenlijk de situatie omtrent de aanwezigheid van geneesmiddelen in de waterketen in Limburg in kaart gebracht. Vervolgens is gekeken naar mogelijkheden om de concentraties aan geneesmiddelen in de waterketen te reduceren.

Over de nadelige gevolgen voor planten en dieren in het oppervlaktewater is nog weinig bekend. De Unie van Waterschappen: "Het is niet uit te sluiten dat er op langere termijn negatieve gevolgen zijn voor het waterleven, maar we kennen die effecten nog niet".

Het onderzoek is dus uitgevoerd uit voorzorg. WML en de waterschappen en het WBL vinden het belangrijk om meer kennis te verzamelen; ook over eventuele methoden om de gehalten aan medicijnen in het oppervlaktewater terug te dringen.

Drinkwater

De kwaliteit van het drinkwater in Limburg (en heel Nederland) is momenteel nog zeer goed. Als gevolg van een voorspelde toename van het medicijngebruik alsmede het effect van klimaatverandering op de afvoer van de Maas, zullen naar verwachting de concentraties van geneesmiddelen in het Maaswater verder toenemen. Dit is een ongewenste ontwikkeling, aldus WML, omdat op termijn mogelijk forse investeringen nodig zullen zijn om de kwaliteit van het drinkwater op hetzelfde hoge niveau te houden.

Wil men de concentraties geneesmiddelen in de Maas serieus reduceren dan is een internationale aanpak onvermijdelijk. Het onderzoek heeft immers aangetoond dat de grootste vracht geneesmiddelen in de Limburgse Maas via Eijsden ons land binnenkomt. Bij een normale afvoer is het aandeel van de vracht in Maas in Limburg uit het buitenland zo'n 85%. Slechts circa 15% komt dan uit de Limburgse beken en rioolwaterzuiveringsinstallaties. Bij lage Maasafvoeren kan de bijdrage vanuit de Zuid-Limburgse beken echter oplopen tot een significante 32%.

Europese Kaderrichtlijn Water

Aanpak bij de bron moet nog steeds het uitgangspunt blijven, precies zoals ook in de Europese Kaderrichtlijn Water is afgesproken. De Europese Commissie heeft de internationale discussie inmiddels op gang gebracht. Afgesproken is dat zij binnen twee jaar een strategie opstelt waarin beschreven wordt hoe negatieve milieueffecten van medicijnresten voorkomen kunnen worden. Intussen onderzoeken de Waterschappen, WBL en WML de mogelijkheden om geneesmiddelen uit de watercyclus te halen.