Onderzoek Crisislab naar samenhang incidenten Chemelot

Uit een onderzoek naar een negental incidenten op Chemelot in 2015 is geen directe samenhang tussen deze incidenten naar voren gekomen. Wel zijn er gemeenschappelijke factoren aan te wijzen die bij sommige incidenten een rol hebben gespeeld.

Stichting Crisislab uit Renswoude onderzocht in opdracht van de betrokken bedrijven op Chemelot negen incidenten die in 2015 op de site plaatsvonden. Dit waren incidenten die aanleiding waren tot alarmering van de hulpdiensten in de regio ofwel overlast gaven voor omwonenden.

Geert Kastelijns in zijn functie van directeur Chemelot Site Permit B.V., namens de betrokken Chemelot-bedrijven de opdrachtgever van het onderzoek, zegt: "Wij kunnen ons goed vinden in de bevindingen van Crisislab. De aanpak van dit bureau levert inzichten waar we ons voordeel mee kunnen doen."

Crisislab kan niet één specifieke factor aanwijzen die de negen onderzochte incidenten op Chemelot verklaart. Zo ziet Crisislab geen aanwijzingen voor een verband tussen het ontstaan van de incidenten en het inhuren van werknemers uit andere landen. Evenmin met mogelijke bezuinigingen op onderhoud. Ook is het gegeven dat er meer bedrijven dan voorheen op de Chemelot site zijn geen oorzaak.

Hoewel er geen directe samenhang is aan te wijzen tussen de onderzochte incidenten, zijn er wel gemeenschappelijke factoren die bij een aantal – maar niet alle – incidenten zijn terug te vinden.

Een aantal van deze factoren geldt voor de gehele chemisch industrie. Denk hierbij aan steeds scherpere normen die voorvallen tot incidenten maken. Zo bestonden er bijvoorbeeld voor medio 2015 nog geen normen voor de lozing van pyrazool. Ook stelt Crisislab dat complexe en gekoppelde processen voorspelbaar tot incidenten leiden. Als laatste is er altijd een spanning tussen productie en veiligheid.

Daarnaast heeft Crisislab geconcludeerd dat er in de dagelijkse praktijk bij Chemelot veel aandacht voor veiligheid met een kleine 'v' is, dit betreft de arbeidsveiligheid, de veiligheid voor de medewerkers. Daardoor krijgt de veiligheid met een grote 'V', de proces-gerelateerde veiligheid, in de dagelijkse praktijk te weinig aandacht.

Ook stapt Chemelot snel in de risico-regelreflex, d.w.z. er is een sterke neiging om na elk incident nieuwe procedures en technieken in te voeren, die op zich de kans op nieuwe voorvallen of incidenten vergroten.

Meer specifiek voor Chemelot is geconcludeerd dat de geldende veiligheidsafspraken tussen de bedrijven met name gericht zijn op arbeidsveiligheid en minder op procesveiligheid in de dagelijkse praktijk, zoals bij onderhoudswerkzaamheden.

De afgelopen jaren is de complexiteit en de integratie van de activiteiten op Chemelot eerder toe- dan afgenomen. Dit is onvermijdelijk om wereldwijd concurrerend te blijven. Tegelijkertijd zijn de prestaties op het gebied van veiligheid verbeterd, ook al ervaren omwonenden dit mogelijk anders, omdat de gevolgen van een aantal incidenten uit 2015 zichtbaar waren voor de omgeving.

De hamvraag is nu: welke acties gaat Chemelot nemen naar aanleiding van de bevindingen van Crisislab?

Kastelijns: "Na lezing van het rapport zijn we voorzichtig geworden om meteen allerlei acties aan te zetten. We zouden dan immers opnieuw in de risico-regelreflex schieten. Aan de orde is nu een goede reflectie op de bevindingen van Crisislab en een afgewogen keuze van te nemen acties. We moeten goed snappen wat er is gebeurd. De manier waarop we moeten omgaan met proces- en installatieveiligheid is daarbij een belangrijk aandachtsgebied."

Stichting Crisislab verricht evaluatie- en beleidsonderzoek op het terrein van crisisbeheersing en veiligheidszorg. Daarnaast verzorgt Crisislab crisisoefeningen en geven zij opleidingen, trainingen en advies aan publieke en private organisaties over veiligheidsvraagstukken. Crisislab ondersteunt het onderzoek van de leerstoel Besturen van Veiligheid aan de Radboud Universiteit Nijmegen.

Meer informatie: www.crisislab.nl .