'Veiligheid leidingtransport gevaarlijke stoffen moet beter'

Naar aanleiding van het grote aantal incidenten met leidingen tijdens graafwerkzaamheden in het algemeen, en de calamiteiten met de naftaleiding bij Graetheide (begin augustus) en Echt (30 september) in het bijzonder, heeft het Graeheidecomité een gesprek aangevraag met Chemelot over de veiligheid van een aan te leggen ammoniakleiding.

"De veiligheid bij transport van gevaarlijke stoffen door leidingen is onvoldoende. Dat blijkt uit enkele recente ongelukken met de naftaleiding die tussen Rotterdam en Chemelot ligt. Begin augustus werd deze leiding bij boorwerkzaamheden bij Graetheide dusdanig beschadigd dat er 85 m3 nafta uitstroomde. De leiding was op dat moment niet in gebruik, anders was de ramp niet te overzien geweest. Op 30 september jongstleden werd in Echt bij graafwerkzaamheden dezelfde leiding weer lek gestoten. En in 2007 werd bij graafwerkzaamheden bij Maarheeze dezelfde leiding bij graafwerkzaamheden dusdanig beschadigd dat 150 mensen geëvacueerd moesten worden.

In 2012 werd in Nederland bij grondwerkzaamheden 37.400 keer een leiding beschadigd. Dat is meer dan 100 keer per dag! Meestal gaat het om ongevaarlijk leidingen, maar regelmatig gebeurt het ook bij leidingen waarin zich gevaarlijke (giftige of explosieve) stoffen bevinden.

Bij grondwerkzaamheden moet de betreffende firma dat bij het kadaster melden. De boorfirma moet echter zelf bekijken of er risico's zijn. Kaarten van de ligging van leidingen moeten op de boorplek aanwezig zijn en gecontroleerd moet worden (bv met radar) waar de leidingen precies liggen. De boring bij Graetheide was door de boorfirma echter niet gemeld en er werd ook niets gecontroleerd. Toch is het een goed bekend staand bedrijf, dat meerdere veiligheidscertificaten heeft. Maar ook de opdrachtgever voor de boringen, in dit geval Rijkswaterstaat, is verplicht te controleren of aan alle eisen wordt voldaan. En ook dat is niet gebeurd! De procedures zijn duidelijk niet waterdicht en moeten dringend verbeterd worden.

Volgens de toezichthouder namens de overheid (het Agentschap Telecom) en de grondbedrijven is de oorzaak van de vele fouten dat alles snel en goedkoop moet gebeuren. Het Agentschap Telecom wil nu firma's die vaak schade veroorzaken beter gaan controleren en hogere boetes geven. Maar een fout zoals die in Graetheide is daarmee niet te voorkomen. De overheid zal daarom betere procedures en veiligheidsmaatregelen moeten bedenken.

In de gemeente Stein heeft Chemelot het plan een transportleiding naar de haven aan te leggen. Hierdoor moet ammoniak getransporteerd worden. Om beschadiging van de leiding te voorkomen wordt boven de leiding een betonnen plaat van 10 cm dik gelegd. Dit zou bij de naftaleiding op stukken waar een risico is dat er geboord of gegraven wordt misschien ook moeten gebeuren.

Het Graetheidecomité heeft bij de geplande ammoniakleiding wel nog een aantal vragen. Zo kan er volgens Chemelot bij een leidingbreuk op het verlaadpunt in de haven 800 kg ammoniak vrijkomen. De huizen op de Kattekop (Urmond) liggen op een afstand van 280 meter. Er zal keihard aangetoond moeten worden dat dit geen gevaar oplevert. Anders moeten er maatregelen getroffen worden om te zorgen dat er veel minder ammoniak kan ontsnappen. Ook komt de ammoniakleiding vlak bij een bestaande leiding voor (brandbare) koolwaterstoffen te liggen, die niet afgedekt is met een betonplaat. Ook hiervan zal aangetoond moeten worden dat dit geen risico's oplevert.

Het Graetheidecomité heeft een gesprek met Chemelot aangevraagd. Afhankelijk van de resultaten van dat gesprek zullen we eind dit jaar bij de officiële vergunningprocedure beslissen of en welke bezwaren we t.a.v. de veiligheid gaan indienen.

Een apart probleem is nog het opruimen van de verontreiniging van de grond bij Graetheide. Arcadis bestudeert momenteel hoe dit aangepakt moet worden. Nafta is (bv door de benzeen die er in zit) voor de volksgezondheid verre van onschuldig.

Een oplossing waarbij de vervuilde grond afgedekt wordt met een sliblaag die ervoor moet zorgen dat de stoffen die uit de grond verdampen niet in de lucht komen vinden wij onwenselijk. Niet alleen duurt het 10 jaar voor de chemische stoffen weg zijn, er is ook niet gegarandeerd dat er niets door die sliblaag heenkomt. Bovendien krijgen de stoffen dan 10 jaar de kans om zich via het grondwater te verspreiden.

Het Graetheidecomité is van mening dat de vervuilde grond zo snel mogelijk afgegraven moet worden. Daarbij moeten er zodanige maatregelen getroffen worden dat er geen stoffen in de lucht terechtkomen. De bewoners van Graetheide hebben al genoeg te incasseren gekregen."