Vragen GroenLinks-PvdA fractie aan college voortgang actieplan aanpak dak- en thuisloosheid

Politieke reclameboodschap: Het doel van het ‘Nationale Actieplan Dakloosheid’ (2022) is om in 2030 nul dak- en thuislozen in Nederland te hebben.

In de tussentijd is het aantal dak- en thuislozen alleen maar groter geworden, in plaats van kleiner. De destijds bekende cijfers (CBS-cijfers) bleken een zware onderschatting van de daadwerkelijke situatie, die werd blootgelegd met de ETHOS-telling van 2024. Deze problematiek heeft de aandacht van onze fractie (zie onze artikel 43 vragen van 9 oktober 2024: Urgente aanpak dakloosheid na ETHOS-telling SittardGeleen - iBabs Publieksportaal).

Het college van burgemeester en wethouders van Sittard-Geleen is aan de slag met de problematiek. In april 2025 is het ‘Actieplan Dak- en Thuisloosheid Westelijke Mijnstreek 2025-2028’ gepresenteerd. In dat plan zijn meerdere actiepunten nog niet uitgewerkt of financieel gelabeld.

Nieuw onderzoek (gepubliceerd 12 maart 2026) van onderzoeksjournalisten van Investico en De Groene Amsterdammer (Zwanger of ziek, wie mag de opvang in? – De Groene Amsterdammer) laat opnieuw de urgentie van dit probleem zien. De journalisten trokken een half jaar het land door. Stadsdeel Sittard wordt expliciet genoemd in dit onderzoek. (Naar alle waarschijnlijkheid is hier onze gehele gemeente mee bedoeld).

De strekking van het onderzoek is dat het probleem aan het escaleren is. De situatie is nu zo dat in 2025, 122 daklozen in Nederland met een advocaat naar de rechter stapten om in de opvang te komen. Gemeenten weren daklozen en er is sprake van verschuiving van het probleem. De participatiewet verbiedt mensen met een uitkering om iemand een logeerbed aan te bieden. Uit het onderzoek komt naar voren dat er zelfs al situaties zijn waarin dakloze vrouwen met kinderen worden weggestuurd bij de opvang. Het ‘Wonen Eerst’ principe, dat zowel in het landelijke plan als in ons regionale plan een belangrijke plek inneemt, blijkt in de praktijk niet uitgevoerd te worden:

“Uit onze inventarisatie blijkt: niemand durft het werkelijk aan om (voormalig) daklozen ‘zomaar’ een sociale huurwoning te geven. Nergens in het land wordt de ‘Wonen Eerst’-aanpak volledig doorgevoerd. […] Hulp is verworden tot een hindernisbaan waarin je steeds opnieuw moet bewijzen dat je het ‘verdient’.” De onderzoekers concluderen dat de ambitie van nul daklozen in 2030 met het tempo van de huidige aanpak niet haalbaar is. Ook zijn er geen hoge verwachtingen van voldoende aandacht van de nieuwe regering: “In het coalitieakkoord [D66, VVD, CDA] staat dakloosheid slechts één keer genoemd, in een bijzin over prefabwoningen als oplossing voor het woningtekort dat ook dit jaar nog oploopt. Een echte aanpak om dakloosheid tegen te gaan ontbreekt nog.”  

Naar aanleiding van dit nieuwe onderzoek heeft onze fractie de volgende concrete vragen over de voortgang van ons actieplan Westelijke Mijnstreek:

1)     Is het inrichten van een centraal toegangsloket voor mensen met (dreigende) dak- of thuisloosheid gerealiseerd (actie 1, pagina 15)?

2)     Is de aanvraagprocedure voor een bijstandsuitkering vereenvoudigd (actie 7, pagina 16)?

3)     Zijn er afspraken gemaakt met woningcorporaties om de urgentieregeling uit te breiden voor mensen die te maken hebben met dreigende dakloosheid (actie 8, pagina 16)?  

4)     Hoe ver is het onderzoek om te bekijken of het Oranjehuis in de Westelijke Mijnstreek onderdeel wordt van het zorgaanbod (actie 15, pagina 17)?

5)     Hoe wordt de raad geïnformeerd over de voortgang van alle acties?

Pagina 18 actieplan: “Aangezien een aantal acties momenteel nog in de onderzoeksfase verkeren, is het onduidelijk of ze binnen de beschikbare incidentele middelen gerealiseerd kunnen worden. Na afronding van de onderzoeksfase wordt een nieuwe begroting opgesteld. Samen met lokale en regionale partners worden de verschillende actielijnen verder uitgewerkt en geprioriteerd. Op basis hiervan wordt de inzet van de middelen voor dak- en thuisloosheid verder gespecificeerd.”

6)     Wanneer is de onderzoeksfase zoals bedoeld op pagina 18 afgerond? Is er reeds een nieuwe begroting opgesteld? In hoeverre zijn nu, een jaar na presentatie van het actieplan, de actielijnen verder uitgewerkt en geprioriteerd?

7)     Aangezien er geen Kaderbrief wordt opgesteld dit jaar, op welke wijze wordt de raad betrokken indien er financiële problemen zijn bij de uitvoering van dit plan?

8)     Naar aanleiding van het nieuwe onderzoek door journalisten van Investico:a) Zijn er dak- of thuislozen die een gerechtelijke procedure tegen de gemeente zijn begonnen in verband met het weigeren van een plek in de opvang?b) Hoeveel van de ongeveer 300 bekende daklozen in onze gemeente hebben, gebaseerd op het ‘Wonen Eerst’ principe uit het actieplan, daadwerkelijk een woning toegewezen gekregen in het afgelopen jaar? 

·         Blijf op de hoogte via Facebook, X of via de nieuwsbrief, inschrijven kan ook onderaan deze pagina.

·         Lokaal(pers)bericht of evenement insturen? Dat kan via [email protected].

Adverteren op Sittard-Geleen.nieuws.nl? De bezoekersaantallen blijven stijgen, wat onder andere goed is voor de zichtbaarheid van onze adverteerders. Wil jij je naamsbekendheid vergroten?

Wij denken graag met je mee om de reclame-euro zo optimaal mogelijk te besteden. Door lokaal te adverteren op Sittard-Geleen Nieuws tegen een concurrerende prijs! Neem contact op met Paul Storms via de telefoon: 06-22543972 of via de mail: [email protected].

De nieuwsredactie is te bereiken via [email protected].