Van KUL pès KULTUUR - Euver oprume, krempel, sjpelle en moustem…

Van KUL pès KULTUUR, ein sjtökske Zittesj van John Hertogh veur uch - Jaorgank 8 nómmer 15 - 18 juli 2023

Ich haw mich weier ‘s veurgenómme mien ‘sjriefkamer’ op te rume. Aangezeen ich de aafgeloupe tied mee boete es bènne höb gesjreve, is die kamer ein krempel -kaemerke gewore. Ich kèn namelik bekans niks wegdoon - zeker gein buik - dus zèt ich ‘t “aeve”op die kamer! Geer herkènt dat mesjiens… ’t Is zelfs zo wied gekómme dat ich dao noe gein plaetsjke vrie höb óm te sjrieve…

Krempel is ein anger of awd woord veur kraom of rómmel . Me nuimp ’t ouch waal misjmasj, parteklang , mazjerang of ‘ne sitsewinkel .

Wie ’t get aafkuilde boete, bèn ich aangevange die kamer get op te rume en vónj dao twee buikskes van Leonie Robroek: Tru Ruezel en Betje Sjravel , oet 2004 en Nondetonnaer Tru! oet 2006. En wie ich die buikskes begoosj door te blajere waar ’t oprume sebiet gedaon! Dat kump dus later waal. Mee es 5400 Limburgse sjejweurd, vlouke, oetruip, verwunsjinge enz. Eine sjlókwinkel veur deze dialeksjriever! Geer zult in de toekóms waal dèkser weurd in mien tekste taegekómme die ich in die buikskes gevónje en ‘geleend’ höb. Psst, nemes zègke!

Wie ich ómgang waar mit ’t sjrieve van ein sjtökske veur ‘Dao wo ich gebaore bèn’ van Veldeke Zitterd koum ich ’t woord ‘sjteivigske’ taege. Dat waar ein aope bènneplaatsj toegelag mit kènjerköpkes. Ouch ein paedje mit veldjkeije woort zo genuimp. ’t Gouf ouch nog ein kleiner bènneplaatsj: ein plaetsjke en eine koer (Fr. cour), ’t erf, hof ( haof ) of de sjpeelplaatsj van ein sjool. Dao woorte ouch väöl sjpeelkes gedaon die vandaag d’n daag neit mee gedaon waere: bóksjprènge, buimke wissele, buutsjlaon, hamer, sjeer of mets, hènke, kuulke sjarre of krènk helle . Al die sjpeelkes sjtaon oetgebreid besjreve in de folkloristiese aan-teikeninge van Pierre Schelberg in zien “Woordenboek van ’t Sittards dialect”

Euver sjpeelplaatsj gesjpraoke/gesjreve: bènnekort ligke die weier vief of zös waeke laeg en verlaote d’rbie , want de zomervakans vink jao aan. Mer dat laeg en verlaote is ouch weier neit gans waor. Ónger mien wanjelinge zeen ich dèks genóg opgesjaote jeug, nozems zagte veer vruiger, gebroek make van de sjpeelplaats …tja. Oppe sjool wo ich 40 jaor gewirk höb, leite veer in de vakans waal ’s de ( lektriese ) pause-bel aansjtaon en dao sjrók die jeug waal ‘ns van. Mer neit lang! Nao ein waek woort ich gebeld of ich ze neit wol kómme oetzètte! ’t Sjteurde namelik sommige naobere in hun vakans…

Wie ichzelf in Euverhaove oppe legere sjool zout, haw miene pap eine moustem naeve de sjpeelplaatsj. In de paus klómme veer euver de draod en genaot de ganse klas van de roodgruine zoere rabarber. Pap haet ‘r nooits get van gezag mer ein jaor later haw ’r döbbel zoväöl plante gezat! Noe sjteit de gymzaal oppe moustem.

Pès de volgende van KUL pès KULTUUR. Reageiere: [email protected] .

Jedere geliekenis mit besjtaonde luuj of gebeurtenis beröste gans op toeval en zeen veur 100 percent bedach of gedruimp door de sjriever!