Ós Modesjtaal (juli '23) - Van gribses, lurve, kladde en huke
Ein rubriek euver ’t gebroek van ós modesjtaal, dialek, plat, Limburgs, gesjreve door John Hertogh in samewirking mit Veldeke Krènk Zitterd-Gelaen-Bor.
“Dem höbbe veer ónger eine kroosjelesjtroek gevónje”, woort gezag es ein kèndj lestig waar. Opa waar nog dudeliker: “Drek pak ich dem bie ziene gribses”. ’t Awdzittesje woord kripses of gribses beteikent kraag of lurve. Lurve zeen fictieve lichaamsdeile. De oorsjpronkelikke beteikenis zou vodde of lorre zeen. Lurve zou kènne kómme van het Scandinavische woord lurva, dat ouch weer vod, sjtök sjtof, lap, betekeint. ’t Noorse lurva beteikent vod, ’t Zweedse lurvig is in vodde gekleid. Emes bie de gribses pakke, beteikent dus emes bie zien kleier/ziene kraag vaspakke.
Lurve woort same mit kladde gebroek in ’t beginleidje van de televisieserie De Grote Meneer Kaktus Show. Ónger angere in de vraog van Meneer Kaktus: "Wo zitte de lurve en de kladde eigenlik?" Ich dènk perseunlik dat die in de buurt van de huke (hurke) zitte! Huke of hoeke beteikent dus hurke. I Kirchrao höbbe ze ’t euver hoeke-pakke. Oppe poekel drage dus. ‘t Woord 'kladden' is in de Nederlandse taal bekènd saer1465. ‘t Woort gesjreve es 'kladde'of 'cladde' en beteikende vlek, klad, pratsj. Waat de Van Dale neit vermeldt is dat ‘t woord lurf, en ’t meervoud daovan lurve, al eeuwelang gebroek wurt óm de belletjes c.q. de lelkes in de hals van ein geit aan te gaeve.
Ein raadgek, heilig beunke
Dae is zo gek wie ein raad, zègke veer in Limburg. In ’t Holles zo gek wie ein deur. In ’t Middenederlands beteikende dore deur of gek. Zo gek wie ein dore woort zo gek wie ein deur. Veer zègke ouch: zo gek wie lómmel An, wie ’n sjöp, wie ei paerd, wie ’n meule, wie ei raad. Ein honingbie die dènk dat ze ein mök is is raatgek! Wit geer ouch waat gekke bone zeen? Dat zeen pronk-bone (Phaseolus coccineus), ouch wel roomse beunkes genuimp, is ein plantensaort oet de vlinderbloumefemieje (Leguminosae). Die saort is ein bekans vergaete gruinte. En heilige beunkes (Phaseolus vulgaris) dan? Dat zeen witte beunkes, mit ein roodbroene teikening in de vórm van einen èngel, ‘ne vogel of ein monstrans. Ze waere daoróm ouch waal monstransbone genuimp. Me maak d’r ouch waal rozekranse van.
Pès de volgende maondj. Blief gezóndj. Reacties: [email protected] .
