Indrukwekkende tentoonstelling "Waarom schrijf je me niet"

Op 10 november a.s. wordt om 16:00 uur in Bibliotheek De Domijnen in Sittard de aftrap gegeven voor de reizende tentoonstelling "Waarom schrijf je me niet".

De ondertitel 'Post uit de Vergetelheid' zegt het al: het gaat over post, over brieven en kaarten uit getto's en nazi-kampen. Het vertelt het verhaal van vervolging en vernietiging in de aanloop naar en tijdens de Tweede Wereldoorlog. De poststukken zijn de sporen die mensen op hun reis hebben nagelaten.

In de tentoonstelling en de bijbehorende website worden drie mensen gevolgd vanaf hun leven voor de oorlog tot hun dood of bevrijding in de kampen. Bijzonder is dat hun persoonlijke geschiedenis aan de hand van brieven en dagboeken in filmpjes verteld wordt door drie mensen van 'nu'.

Een van de verhalen is die van Wanda Verduin, een 14-jarige Joods meisje als de Duitsers Nederland binnenvallen. Ze woont in Bussum en trekt met haar vrienden vaak de natuur in. Dan dwingen de nazi's alle Joden naar Amsterdam te verhuizen. Ze is inmiddels 16, een puber, verliefd op een van haar vrienden. In haar dagboek beschrijft ze hoe gevangen zij zich voelt en hoe anders het leven nu is. "(...) de lange fietstocht die was altijd zo fijn, helemaal alleen en de problemen van me waren niet zo erg groot. Ik was zo echt kinderachtig gelukkig alleen omdat het mooi weer was en omdat ik zelf zo echt sterk en haast jongensachtig flink was." Zangeres Karsu vertelt vanuit haar perspectief het verhaal van Wanda.

Het verhaal van de 50-jarige verzetsman Nico Peeters wordt verteld door Ad van Liempt. Nico wordt al vroeg in de oorlog opgepakt en is tot mei 1944 in verscheidene gevangenissen en kampen in Nederland van waaruit hij veel brieven schrijft aan vrouw en dochters. Dan moet hij naar Dachau. Werd de post al streng gecensureerd, vanaf nu wordt de toon steeds oppervlakkiger "ben sinds 14 dagen hier in Duitsland, het is hier allemaal hetzelfde als in kamp Vught, ik heb al twee maanden niets meer van jullie gehoord, ik hoop dat alles nog goed is met jullie, met mij gaat alles nog uitstekend." In werkelijkheid zijn de omstandigheden waarin hij in een fabriek moet werken erbarmelijk. Nico bezwijkt aan tyfus, twee maanden voor de bevrijding.

Bijzonder is het verhaal van Jules Schelvis. Hij overleeft de oorlog, maar niet dan nadat hij in talloze kampen – waaronder vernietigingskamp Sobibor – en getto's is geweest. Schelvis weet een brief te versturen waarin hij op een slimme manier veel weet te vertellen zonder dat de censuur het zal begrijpen. Zijn geschiedenis wordt verteld door Natascha van Weezel.

De vertellers leggen in de tentoonstelling de link naar het heden, want ook nu is de wereld niet vrij van censuur en zitten er vele mensen vanwege hun afkomst, opvattingen of voorkeuren in gevangenschap. Zij gaan in op de betekenis van communicatie, censuur, misleiding en privacy(verlies) toen en nu. Aan het eind van de tentoonstelling stelt Jules Schelvis: "Veel Joden in Nederland hadden zich als Jood laten registreren. Hierdoor konden de nazi's ze opsporen en wegvoeren. Ik ben het gevaar van registratie nooit vergeten. Ik doe niet aan FB, heb alleen maar e-mail. Ze weten alles van je." In een enquête in de trant van 'wat zou jij doen' worden bezoekers uitgedaagd hier een mening over te geven.

De tentoonstelling is nog de hele maand november en december in de bibliotheek te zien tijdens de reguliere openingstijden.Daarna reist hij tot eind 2017 door het land. Zie www.pudv.nl(www.postuitdevergetelheid.nl). De tentoonstelling is een product van de Lotty Veffer Foundation en kwam tot stand met bijdragen van het Nationaal Comité 4 en 5 mei en het vfonds.