Onschuldig, maar toch aansprakelijk?

Kent u O.J. Simpson nog? De Amerikaanse sportheld en acteur die verdacht werd van de moord op zijn ex-vrouw? Hij sloeg op de vlucht in zijn auto en dit werd live gebracht op de Amerikaanse televisie.

Laatst las ik een uitspraak van de Hoge Raad die me deed denken aan het geval O.J. Simpson. Uit mijn hoofd, zonder nader onderzoek, ging het bij Simpson om het volgende: In zijn strafzaak, op Amerikaanse wijze met jury, werd Simpson vrijgesproken. De nabestaanden van zijn ex-vrouw daagden Simpson echter voor de rechter en vorderden schadevergoeding voor het leed dat Simpson hen had aangedaan door, kort gezegd, hun geliefde te vermoorden. Deze vordering werd toegewezen. Dit kwam er dus op neer dat de strafrechter wel oordeelde dat Simpson onschuldig was en de burgerlijke rechter niet.

In de Nederlandse zaak die me aan O.J. Simpson deed denken, gebeurde het volgende. X en Y hadden ruzie. Y stapt in zijn auto en rijdt X aan. De strafrechter acht poging tot doodslag bewezen. Er wordt echter geen straf opgelegd. De strafrechter vindt namelijk dat er sprake is van noodweer. Volgens hem handelde Y uit noodzakelijke verdediging van zijn lijf of goed. De vraag is of X zijn gelijk (wel) bij de civiele rechter kan halen.

X vordert bij de civiele rechter schadevergoeding van de verzekeraar van Y. De auto van Y was immers verzekerd voor verkeersaansprakelijkheid. De verzekeraar schermt uiteraard met de uitspraak van de strafrechter dat er sprake was van noodweer en dat een uitspraak van een strafrechter dwingend bewijs oplevert. De verzekeraar ziet echter over het hoofd dat die regel over dwingend bewijs alleen ziet op het feit zelf (het opzettelijk aanrijden) en dus niet op het oordeel van de strafrechter of een beroep op noodweer slaagt. Dat heeft namelijk niets met de bewezenverklaring te maken, maar alles met de strafbaarheid van de verdachte.

Net als destijds bij O.J. Simpson hoeft de burgerlijke rechter in deze Nederlandse kwestie zich van het oordeel van de strafrechter dus niets aan te trekken. De civiele rechter is namelijk vrij in de bewijswaardering.

Wat vond die civiele rechter er nou uiteindelijk van, vraagt u zich misschien af.

Wel, de rechtbank heeft de vordering van X afgewezen. In hoger beroep vond het Hof echter dat de verzekeraar 75% van de schade zou moeten dragen. De verzekeraar ging in cassatie bij de Hoge Raad en die liet de uitspraak van het Hof in stand (voor de liefhebbers: ECLI:NL:HR:2015:760 ).

De uitspraak van het Hof werd daarmee definitief en de verzekeraar van Y moest 75% van de schade aan X vergoeden. Het verhaal vertelt helaas niet of de verzekeraar op haar beurt de rekening bij Y zelf heeft gelegd of niet.

Jeroen van Baar

Advocaat ondernemingsrecht bij KampsVanBaar Advocaten te Sittard.